बुबा !!

महिनावारी रोकिएर प्रेग्नेन्सी टेस्ट पोजेटिभ देखिएसंगै,
बुबा बन्ने खुसियालीमा प्रफुल्ल हुँदै नाचिएका नाचहरुमा।
अनि रानीलाई झैं स्याहार गर्दै जचाउन आउने प्रसवपुर्व जाचहरुमा, बुबालाई देख्छु।

श्रीमतीलाई सुत्केरी ब्यथाले प्रसव कक्षमा कराउँदै गर्दा,
बाहिर मुटुले ठाउँ छोड्यो भन्दै गराएका इसिजिहरुमा।
मुटु ठाउमा आएर पहिलो सास संगै लगाएका बिसिजीहरुमा, बुबालाई देख्छु।

सन्तान प्राप्तिको खुसीमा बधाईका गुच्छाहरु बटुल्दै गर्दा,
बाबु भएको खुशियाली संगै आएका ति रौनकताहरुमा।
अनि कर्तव्य र जिम्मेवारी थपिए संगैका मौनताहरुमा, बुबालाई देख्छु।

सन्तानको अटेरीपन,चनचलताले आमालाई दिक्क बनाउदा,
उपस्थितिले नै लगाम लगाउन सक्ने अनुशासित घरहरुमा।
नजिक आएको गन्धले किताब समाइहाल्ने डरहरुमा, बुबालाई देख्छु।

हुर्किने बढ्ने क्रममा बालापनको अराजकता हावी हुदा,
अन्जानमा गरिएका उशृङंखल,कहालीलाग्दो बिठ्याइहरुमा।
उठेका हात,ताकेका थप्पड,तर नपिटिएका पिटाइहरुमा, बुबालाई देख्छु।

सन्तानको माया कुनामा लुकाएर अलि कठोर बनेर,
सत्मार्गमा हिडाउन सम्झाउदै गरेका मिठा गालीहरुमा,
अनि सफलता हासिल गरे संगै बजेका तालिहरुमा, बुबालाई देख्छु।

नतिजा के आउला सोचेर,जायज काम आट्न डराउदा,
मौन समर्थन जनाउदै,आटेका काममा दिने साथहरुमा।
लड्न लाग्दा समाउन दिएका विस्वासीलो  हातहरुमा बुबालाई देख्छु।

जिबनका आवश्यकता र प्राथमिकता बारे प्रष्ट पारेर,
रगत र पसिनाको मुल्य सिकाउदै हुर्काएको माटोहरुमा।
आफै भोगेर सिक्न देखाएका प्रयोगात्मक बाटोहरुमा बुबालाई देख्छु।

समयको महत्त्व बुझाउदै,सफलताको शुत्र सिकाउदा,
शिखर छुने अभिप्रायका साथ देखाइएका आशाहरुमा,
१०सेकेन्डका कल,अनि त्यसका सांकेतिक भाषाहरुमा बुबालाई देख्छु।

आफू भोकै बसेर दुइचार पैसा भएपनि जोगाउन खोज्दा,
हामी जाने महंगो रेस्टुरेन्ट,त्यहाँका खाजा सेटहरुमा,
उता ग्यास्ट्रीकको बहाना बनाउने भोका पेटहरुमा, बुबालाई देख्छु।

आफू पुरानै लगाएर, सन्तानलाई राम्रो लुगा किनिदिएर,
सन्तानका सपना पुरा गर्न हिड्दा चिरिएरका खुट्टाहरुमा,
अनि मुजा परेका पाइन्ट र खिइएर फाटेका जुत्ताहरुमा, बुबालाई देख्छु।

साच्चै!
कर्तव्यबोध भएर लिएका जिम्मेवारीहरुमा बुबालाई देख्छु।
संयमित हुदै लिएका परिपक्व निर्णयहरुमा बुबालाई देख्छु।
बाध्यताबस कठोर बनिदिने अनुहारहरुमा बुबालाई देख्छु।
भावनामा नवहकी निर्णय लिने मनहरुमा बुबालाई देख्छु।

दैनिक सामना गर्ने हरेक अनुहारहरुमा बुबा देखिराख्ने भएपछि,
अनि बुबालाई सम्झिएर उहाँकै लागी लेख लेखिराख्ने भएपछि,
आफ्नो बुबालाई सम्झन बर्षको एक चोटि,
त्यो पनि आज औंसीकै दिन कुरिराख्नु पर्छ र?

रजत जयन्तिको शुभकामना!

ममताको धनी,करुणाको खानी आमा
साथै कुशल अनि कर्तव्यनिष्ठ बुबालाई
वैवाहिक सम्बन्धको डोरीमा बाधिएर,
सफल पच्चिसौं बर्ष पार गर्नुभएकोमा,
वैवाहिक रजतजयन्तिको शुभकामना।

आमा बुबाको जोडी देख्दा लाग्छ,
त्यो नै संसारको उत्कृष्ट जोडी हो,
त्यहा जति माया मैले कतै देखिन।
त्यहा जति स्नेह मैले कतै देखिन।
त्यहा जति ममता मैले कतै देखिन।
साच्चै! त्यो जोडि देख्दा,
मुना मदनको कथा पनि ओझेलमा पर्छ।
रोमियो जुलियटको कहानी फिका लाग्छ।

संगै बिताउनु भएका ती पच्चीस बर्ष
अनि मैले देखेका ती चौबीस बर्षमा,
आपसमा कहिल्यै मनमुटाव देखिन,
एकअर्कामा झर्केर बोलेको सुनिन,
कहिल्यै रुखो बोलेको महसुस गरिन,
भनिन्छ!श्रीमान-श्रीमतीको झगडा परालको आगो हो।
तर कसम! मैले मेरो घरमा कहिल्यै आगो नै देखिन।

उहाको उत्कृष्ट जोडी आफ्नो ठाउमा छ,
साथै उत्कृष्ट अभिभावक पनि हुनुहुन्छ,
सन्तानलाई रिझाएर,ओठमा खुसी छर्दै,
हरेक जायज मागहरू पूरा गरिदिएर,
सत्मार्गमा हिडाउन कुनै कसर राख्नु भएन
भनौं!ती कुरामा गुनासो राख्ने कतै ठाउँ नै छैन।

आमाले जन्म दिनुभयो,
बुबाले जिबन दिनुभयो।

आमाले संसार देखाउनु भयो,
बुबाले संसार चिनाउनु भयो।

आमाले लड्न दिनुभएन,
बुबाले उठ्न सिकाउनु भयो।

आमाले हिड्न सिकाउनु भयो,
बुबाले बाटो देखाउनु भयो।

आमाले अनुभवबाट सिकाउनु भयो,
बुवाले अनुभवबाट सिक्न भन्नुभयो।

भनौं! केहि कुराको अभाव हुन दिनुभएन।
सफल आमा अनि कुसल बुवाको
भुमिका निभाउन कुनै कसर बाकी राख्नुभएन।

मेरा माता पिता मेरो पहिलो गुरुलाई,
पच्चिसौं वार्षिकोत्सबको शुभकामना
साथै सफल अभिभावकको भुमिका
कुशल तरिकाले निर्भहा गर्नुभएकोमा बधाई।

आमा !!

महिनावारी रोक्किएर,वाक्क-वाक्क गर्दै,
भर्खर फोलिक एसिड खान सुरु गरेका,
लाजले भरिएका ती अनुहारमा आमालाई देख्छु।

गर्भवती भएर,दुइटा जिउको भार बोक्दा,
मातृत्वको सुन्दरता संगै झल्किएको त्यो,
कालो पोतोले भरिएको अनुहारमा आमालाई देख्छु।

सुत्केरी ब्यथाले च्यापेर प्रसव कक्षमा रुदै,
आमा बन्न आमा भन्दै आमालाई नै गुहार्ने,
असिन पसिन भएका अनुहारमा आमालाई देख्छु।

अनि बच्चा रोएको आवाज सुन्ने बित्तिकै,
आफ्नो सुत्केरी ब्यथाको पिडा बिर्सिएर,
मुस्कुराउन नबिर्सिने अनुहारमा आमालाई देख्छु ।

जन्मिए पछि नियमित खोप लगाउन पर्दा,
बच्चालाई थाहै नहुने सानो सुइ लगाउदा,
आफैलाई दुखेझै गर्ने अनुहारमा आमालाई देख्छु।

शरीर छाम्दा अलि-अलि तातो छ भनेर,
ज्वरो नहुदा पनि,इमर्जेन्सी दौडाइहाल्ने,
व्यग्र अनि व्याकुल अनुहारमा आमालाई देख्छु।

एकचोटि बान्ता गर्दैमा वा थोरै खोक्दैमा,
रातिको तीन बजे पनि हस्पिटल ल्याउने,
चिन्तित अनि उत्सुक अनुहारमा आमालाई देख्छु।

हट्टकट्ट, एकदम स्वस्थ बच्चा लिएर आएर,
बच्चाले किन थोरै खान्छ भन्ने चिन्ता लिदै,
बारम्बार प्रश्न सोध्ने अनुहारमा आमालाई देख्छु।

काम ज्वरो आएको बच्चा काखमा च्यापेर,
आखा पल्टायो अनि फिज निकाल्यो भन्दै,
आत्तिदै आएको रुञ्चे अनुहारमा आमालाई देख्छु।

चोटपटक लागेर काटेको बच्चा आउँदा,
घाउ सफा गर्ने बेला,रगत बगेको देखेर,
छेउमै बेहोस हुने ती अनुहारमा आमालाई देख्छु।

सुइ लगाएर,काटेको घाउमा टांका लगाउदा,
दुखेर हैन कि आत्तिएर यदि बच्चा रोयो भने,
मलाई गाली गर्ने ति अनुहारमा आमालाई देख्छु।

घरमा अर्को बच्चा एक्लै छाडेको छु भन्दै,
भर्ना भन्दा,खाने औसधि मिलाईदिनु भन्ने,
दुरदर्शि ममतामयी अनुहारमा आमालाई देख्छु।

बच्चा ठिकै छ,औसधि लिएर घर जानु भन्दा,
औसधिले पक्का ठिक हुन्छ भन्दै प्रतिप्रश्न गर्ने,
स्वास्थप्रति संवेदनशील अनुहारमा आमालाई देख्छु।

निमोनियाले कोखा हान्दै गरेको बच्चालाई,
बाफ लगाइदिनु,अक्सिजन लगाइदिनु भन्दै,
काम गर्न अत्याउने अनुहारमा आमालाई देख्छु।

सिरिअस बच्चालाई,वार्डमा उपचार गाह्रो छ,
आइसियु चाहिन सक्छ,अन्तै लैजानु भन्दा,
होश-हवास उडेका ती अनुहारमा आमालाई देख्छु।

जन्मजात कठिन रोग लागेको बच्चा च्याप्दै,
उपचार नभएपनी बारम्बार हस्पिटल धाउने,
आशले भरिएका ती अनुहारमा आमालाई देख्छु ।

झार-फुक गरेरै सिरिअस बनाएर ल्याउदा,
कोशिश गर्छु तर ल्याउन ढिलो भयो भन्दा,
रुदै अनुनय बिनय गर्ने अनुहारमा आमालाई देख्छु।

बेहोस भनेर ल्याएको बच्चा मृत घोषणा गर्दा,
मेरो पाखुरामा झुन्डिएर केहि गर्दिनुस् भन्दै,
भित्तामा टाउको ठोक्ने अनुहारमा आमालाई देख्छु।

सोचे अनुरुप उपचार गरेर निको बनाएपछि,
धन्यवादको गुच्छा चढाउदै दुबै हात जोडेर,
आभारी भएका प्रफुल्ल अनुहारमा आमालाई देख्छु।

यत्रतत्र गुन्जिरहेका ममतामयी धुनमा आमालाई देख्छु।
निस्वार्थ गरेका माया,लगाएका गुणमा आमालाई देख्छु।
सुन्दरताको मापक,पुर्णिामाको जुनमा आमालाई देख्छु।

हर दिन, हर क्षण आमाकै याद गरिराख्ने भएपछि पनि,
भावनाले जोडिएर सधै चरणमा परिराख्ने भएपछि पनि,
भेटेका सबै अनुहारमा आमा देखिराख्ने भएपछि पनि,
अनि आमालाई सम्झिएर लेख लेखिराख्ने भएपछि पनि,
आफ्नी आमालाई सम्झन बर्षको एक चोटि,
त्यो पनि आज औंसीकै दिन कुरिराख्नु पर्छ र?

कविता: मृत्‍युको घोषणा

एम्बुलेन्सको साइरन बज्नासाथ सतर्क हुन्छु।
डाक्टर'साप! एउटा बिरामी छ!कता ल्याउ?
यता ल्याउनुस बिरामी,यता इमर्जेन्सीमा।
बिरामी ओर्लेपछि सम्पुर्ण ध्यानाकर्षण हुन्छ।
हिडेर आउदै कि व्हिलचियर कि स्टेचरमा,
अनुहारको भाव,हातको स्थान,चालचलन,
सम्पुर्ण तर्फ सबै ध्यान एकैचोटि जान्छ।
वार्तालाप अगवै धेरै कुरा सोचिसकेको हुन्छु।
बिरामीको रोग,स्थिति,गम्भीरता,सबै सबै।

बिरामीको चाल केहि नदेखिए,दैडिदै जान्छु।
नाडी छाम्छु,धड्कन अड्किएको थाहा हुन्छ।
घाँटी छुन्छु,निर्जीव मुडो छोएको जस्तै हुन्छ।
आलाले छाति सुन्छु,मुटु रोक्किएको हुन्छ।
फोक्सो सुन्दा सास फेर्न बिर्सिएको हुन्छ।
आखामा बत्ती बाल्छु,नानी खुन्चिन मान्दैनन्।
कपासले आँखा छुन्छु,झिम्काउन सक्दैन।
बिरामी सिरिअस छ है भन्छन् उनिहरु,
तर म बिरामी नै छैन भन्छु मनमनै।
हातमा प्रेसर नाप्छु,केहि सुनिदैन।
अक्सिजनको मात्रा हेर्छु,शुन्य देखाउछ।
अनि हतारहतार इसिजी गर्न लगाउछु।
जिन्दगीमा आउने उतारचढाव हरु जस्तै,
इसिजिमा आउन पर्ने तलमाथि धर्काहरु,
सिधा आउछन् कि उसको जिबनका,
सम्पुर्ण उतारचढाव सबै अन्त्य भए भनेर।

आफन्तहरु केहि नभएको झै ढुक्क बस्छन्,
सोच्छन्! हस्पिटल ल्याएपछि सबै ठिक हुन्छ।
मलाई सिधै बिरामी छैन अब भन्न गाह्रो हुन्छ।
त्यसैले भुमिका बाध्न तर्फ लाग्छु;
अलिकति मलिन अनुहार बनाएर सोध्छु,
पुरानो रोग के के छन्?
त्यस्तो कुनै दीर्घ रोगको औसधि खानुहुन्छ?
कहिले देखी उहाँ बिरामी हुनुहुन्छ?
हिजोआज स्वास्थमा केहि गडबडी थियो?
अन्तिम चोटि के खाना खानु भयो ?
उहाँलाई यस्तो कतिबेला देखि भयो?
कतिबेला देखी बोल्न छाड्नु भयो?
कतिबेला देखी बेहोस हुनुहुन्छ?
कतिबेला देखी चल्न छाड्नु भयो?

यत्तिका प्रश्न सोधे पछि पनि नबुझे झै गर्छन्,
अनुहारमा केहि डराएको हाउभाउ हुदैन।
अनि मृत घोषणा गर्न तर्फ लाग्छु,
सबैभन्दा नजिकको आफन्त बोलाएर भन्छु,
अब उहाँ हुनुहुन्न ।
छांगाबाट खसेको झै हुन्छन्,
बिश्वास नै गर्दैनन्।
म, इसिजिका सिधा धर्को देखाउदै सम्झाउछु।
रोइ-कराइ सुरु हुन्छ,अनुनय विनय गर्छन्।
मेरो पाखुरामा झुन्डिएर, मेरा हात तान्छन्,
अनि आश बाकी नरहेको लास सामु लान्छन्।
केहि सकिन्छ भने गरिदिनु भन्दै हात जोड्छन्।
रुन्छन्,कराउछन्,बोलाउछन्, उठाउछन्,
झकझकाउछन्, पानी छम्किन्छन्,
हात खुट्टा मिच्छ्न्, छाती पिट्छन्, थप्पड हान्छन् !
तर अह! ऎया भनी उठ्दैन उ।
त्यो चीत्कारको बेवास्ता गर्छ उ।
हल न चल एकै ठाउमा बस्छ उ।
मर्यो रे उ! साच्चै मर्यो रे उ!

मेरा पनि गह भरी आशु हुन्छन्,तर चुहाउदिन।
मुटु थरथर काम्न थाल्छ,तर डराउदिन।
ओठ लगलगाउछन्,तर बाहिर देखाउदिन।
अनि कठोर बनेर भनिदिन्छु कि,
अब प्रयास गर्ने ठाउँ कहिँ कतै केहि बाकी छैन।
अनि बिरामी भनेर ल्याइएको मृत शरीर छोडेर,
अन्य भएका बिरामीको उपचारमा खट्छु।

एकछिनको आघात पछि पत्याउन कर लाग्छ।
अनि आएर कारण सोध्छन्;
के कारणले मृत्यु भयो होला?
म यथार्थ भन्छु,
यहा आउदा खेरि केही थिएन।
मैले मृत्यु घोषणा गरेको मात्र हो।
के कारण चाहिँ एकिन थाहा भएन।

उनिहरु आफ्नो अड्कल प्रमाणित गर्न खोज्छन्,
हर्ट अट्याक आएको हो?
प्रेसरले हानेको हो?
एक्कासि दम बढेको हो?
कुनै खानामा गडबडी?
बिख वा अन्य केहि पदार्थ सेवन?

घाटिमा भिरेको आलाले मर्यादा भित्र राख्छ,
र "होला" भन्ने शब्दमा अड्कल काट्न दिदैन।
अनि पोस्ट मार्टम गर्न सल्लाह दिन्छु।
र संसार बाट बिदा भैसकेको उसलाई,
र शोकाकुल आफन्तलाई सम्झाइ बुझाइ,
पोस्ट मार्टमको लागी त्यहाबाट बिदा गर्छु।

अर्को दिन बिहान,आफ्नो ड्युटी सकिने बेला,
दर्ता पुर्जीमा टासिंएको इसिजिको टुक्रा हर्दै,
पालो दिन आएका सहकर्मी ठट्टा गर्दै भन्छन्,
आज पनि चित्रगुप्ता संग सहकार्य गरिएछ हैन?
म अनिधो अनुहारमा,मलिन हासो हासेर भन्छु,
यदि म भएको ठाउमा उ चाडो आएको भए,
या यमदुत उ भएको ठाउमा ढिलो पुगेको भए,
लडाइ गरेर भएपनि यमदुतलाई हराउँथे होला,
तर, मेरो भन्दा यमदुतको पहुँच चाडो भएकाले,
मेरो सम्पर्कमा आउन अगवै उसलाई हरेर लगे।
उसको सास र आत्मा साथमा लिएर,
र त्यो मुडो शरीर यही धर्तीमा छोडेर।

प्रिय् आला !!

प्रिय् आला,
आज प्रणय दिवसको अवसरमा तिमिलाई प्रिय् सम्बोधन गरेर पत्र लेख्दै छु । थाहा छैन यो प्रिय् शब्द यो बिशेश दिनमा यसरी प्रयोग गर्नु जायज छ कि छैन तर तिम्रो आत्मियता र न्यानोपन र तिमिसंग जोडिएको मेरो सम्बन्धले गर्दा मलाई उक्त शब्द जायज छ जस्तो लाग्छ र यो शब्द प्रयोग गर्न अनि तिमिलाई 'तिमी' भनेर सम्बोधन गर्न कत्ति पनि अफ्ट्यारो महसुस भएको छैन । आशा छ तिमिले पनि यो सहज र सकारात्मक रुपमै लिने छौं ।

मनमनै मन पराएर एकतर्फी प्रेम गरेको करिब एक दशक, अनि अनौपचारिक सम्बन्धमा गासिएको करिब आधा दशक अनि अहिले त्यो सम्बन्धलाई औपचारिक मोड दिन पाउदा ती संगै बिताएका क्षण मेरा लागि निकै भावपुर्ण छन् । र संगै बिताएका हरेक पल अबिस्वास्निय क्षण बनेर मेरो मानसपटलमा घुमिरहन्छन् । तिमिलाई मनमनै मनपराएको क्षण देखि लिएर, अनौपचारिक प्रेम सम्बन्धमा गासिएर अहिले त्यसलाई औपचारिक सम्बन्धमा पुर्याउन पाउदा आफुलाई निकै भाग्यमानी सम्झन्छु । अनि अहिले संगै रहेर तिम्रो साथ काफी छ तिमिलाई पाउन गरेका ती अनगिन्ती सम्झौता, कडा परिश्रम, अथक प्रयास, अनि त्यो पिडा सबै बिर्साउन ।

तिमिलाई पाउन मैले गरेको त्यो कठिन यात्रामा कति रात संग सम्झौता गरेर अनिधो बस्नुपरेको छ । कति छाक संग सम्झौता गरेर भोकै बस्नुपरेको छ । घरपरिवार, आफ्ना, आफन्त साथिभाइहरु सबै संग टाढिनु परेको छ । प्रेफेसरका रुखो बोली, सिनियरका अनगिन्ती गाली, साथिभाइका आफ्नो जस्तै निराश कथा, आदि आदि कयौं सुन्नु परेको छ । साच्चै, तिमिलाई पाउन अनगिन्ती मठमन्दिर ढोग्ने देखि लिएर, घर परिवार संग टाढिएर बिरानो ठाउमा गएर निकै दुख भोगेको छु।

तिमिलाई पाउन त्यो मेरो प्रयास मात्र त कहाँ पर्याप्त थोयो होला र ? त्यसको पछाडी मुख्य नायकको भुमिका खेल्ने त मेरो बुबाआमा हुनुहुन्छ । जसले मलाई तिमिसंग भेटाउनैको निम्ति मैले भन्दा धेरै भोक निद्रा संग सम्झौता गर्नुभएको छ। जसले आफ्नो इच्छा, आकंसा, सपना सबै धितो राखेर, सम्पुर्ण मेहनत मात्र तिमी संग नजिकिने बाताबरण मिलाउन खर्चिनु भएको छ । तिम्ले त्यो सरल रुपमा लिन्छौं होला, तर प्रिय् त्यो सबै दुख मैले तिमिलाइ चाहान्छु भन्ने थाहा पाएर , तिमिसंग सम्बन्ध गसाउन गर्नुभएको त्याग थियो जसको ब्याख्या गर्न अहिलेसम्म कुनै शब्द भेटेको छैन, र सायद भेटिदैन पनि होला । त्यो सबैकुरा हरु सम्झिदा त प्रियृ  साच्चै मलाई तिम्रो भन्दा पनि तिमिसंग भेटाइदिने मेरो बुबाआमाको बढी माया लाग्छ ।

अझै मेरो मानसपटलमा ताजा नै छ, पहिलो पल्ट तिमिलाई देखेको त्यो क्षण । एउटा हस्पिटलको हाता भित्र, एउटा भद्र भलाद्मी देखिने, सुकिलो लुगा लगाएका ब्याक्तीको गलामा तिमी माला बनेर जसरी सझिएर बसेकी थियौं । त्यो देख्नासाथ मेरो पुर्ण ध्यान तिमी तिर तानिएको थियो । अनि तिमी आकर्षकको केन्द्र । हो त्यही नै थियो मैले तिमिलाई पहिलो पटक देख्न पाएको क्षण । अनि त्यो तिमिलाई देखेको दिन देखि नै थियो मैले तिमिलाई मन मनै मन पराउन थालेको, त्यही दिन तिमिसंग जोडेर जिबनका सपना बुन्न थालिसकेको थिए ।

तर प्रिय देख्दैमा र चाहदैमा जोकोही लाई आफ्नो भन्न, आफ्नो बनाउन कहा सम्भव छ र ? यदि सम्भव हुन्थ्यो भने त बजारमा असफल प्रेमका कहानी, ब्रेकअपका घटना किन छ्यापछ्यप्ती सुन्न पाइन्थ्यो होला र? त्यस्तो सम्बन्ध क्षणिक सम्भव भएपनि दोहोरो सम्बन्ध बनाउन अनि त्यसलाई दिगो राख्न दोहोरो समझदारीको जरुरत पर्थ्यो । जसका लागि सम्पुर्ण प्रक्रिया पूरा गर्नु पर्ने हुन्थ्यो । र त्यो प्रक्रिया अन्तरगत लामो समय, कडा परिश्रम, पारिवारिक समर्थन र आर्थिक लगानी सबैको तालमेल मिल्नु पर्थ्यो । त्यसैले त त्यो बेला मन पराएकै भरमा मात्र त तिमी मेरो लागि आकाशको फल जस्तै थियौं ।

एकपटक मात्र देखेको भरमा परेको त्यो एकतर्फी प्रेममा डुबेर मनदेखी नराम्रो मान्न भन्दा बरु त्यस्तो प्रेमबाट ओभानो नै रहन्छु सोचेर बिस्तारै याद कम गर्दै थिए, भुल्दै थिए ।
त्यसको धेरै पछि एउटा अनौपचारिक कुराकानीका बिच औपचारिक रुपमा तिम्रो नाम थाहा पाउने अवसर मिल्यो । त्यहा त्यस्तै कुराकानीका बीच,कोहि ज्ञानि पुरुष आएर भनेका थिए । ए! त्यो डाक्टरले घाटिमा भिर्ने? त्यसलाई त स्थेतोस्कोप भनिन्छ । स्थे.....? अलि गाह्रो लाग्यो तिम्रो नाम त्यसैले तिम्रो नाम त सुने तर पूरा नाम टिप्न भ्याइन । अनि सोचे, मैले मन पराएकी उनको नाम त 'एस' बाट आउने रैछ । नाम मात्र थाहा पाउँदा पनि निकै खुशी भएको थिए । मन चंगा भएको थियो । साच्चै, बालापनको प्रेम कस्तो निश्चल हुन्छ है?

समय बित्दै गयो । देखभेट नभएपछि, सम्पर्क पातलिदै गएपछि याद पनि बिस्तारै कम हुदै बिरानो भइने रैछ र माया पनि फितलो हुँदै जादो रहेछ । यस्तै क्रममा एकदिन तिमिसंग प्रत्यक्ष भेटको मौका मिल्यो । +2 पढ्ने बेलामा बायोलोजिको एउटा प्राक्टिकल कक्षामा ब्लड प्रेसर नाप्न सिकाउने प्रयोगात्मक कक्षा हुन्थ्यो । हो त्यही दिन थियो मेरो मन जित्न सफल, बाल्यकाल देखि मैले एकतर्फी प्रेम गरेको तिमिसंग पहिलो पटक भेट भएको र तिम्रो स्पर्श पाएको । त्यतिबेला कलेजमा मोबाइल बोक्न अनुमति थिएन तर त्यस दिन लुकाएर लगेर भएपनि तिमिसंगको एउटा फोटो लुकाएरै क्यामारामा कैद गरेको थिए । अनि घरमा गएर निकै उत्सुकताका साथ हेरे, तिमि र म संगै हुदा कस्तो देखिन्छ भनेर । एक त सानो मोबाईलको क्यमारा त्यत्ति क्वालिटी नभएको, अर्को खिच्दा फोटो हल्लिएछ । अलि धमिलो आयो । तैपनि हाम्रो संगैको त्यो फोटो हेर्दै निकै खुशी थिए । अनि अझै धेरै तिमिलाई पाउने इच्छा पलाएर आयो ।

अनि +2 सकेर मेरो घरकालाई फकाएर तिम्रो घरकालाई रिझाएपछी, भर्नाको औपचारिकता पछि सुरु भयो मेरो औपचारिक MBBSको पढाई अनि हाम्रो अनौपचारिक सम्बन्ध, जसलाई औपचारिक बनाउन अझै साढे पाच बर्षको कडा परिश्रम गर्नु बाकी थियो । त्यसपछि हाम्रो निकटता बढ्यो र हामी संगै रहन पाएम् । लाग्थ्यो मैले तिमिलाई प्रेमिकाको रुपमा पाए जुन सम्बन्ध बैधानिक हुन्थेन । किनकि प्रिय् तिमिलाई थाहा छ नि, नेपाली समाजमा प्रेमी-प्रेमिका लाई हेर्ने दृस्ठिकोण अलि भिन्न हुन्छ । त्यस्तै बाताबरण थियो हाम्रो मेडिकल कलेजको चिक्त्सकिय बाताबरणमा पनि । जस्तो कि, नामको अगाडि डाक्टर नलेखी काधमा आला ढुड्याउनु त्यति शोभनीय हुन्थेन र अग्रजजरुले पनि त्यही सिकाउथे र यदि बाहिर देख्ने गरि काधमा राखिहाल्यो भनेपनी उडाउने धेरै हुन्थे । त्यसैले तिमी साथमा भएर पनि हामी बाहिर खुलमखुल्ला त्यति हिडिन्थेन । तर अक्कल्झुक्कल एकान्त पारेर मैले तिमिलाई अंगालोमा बेर्ने भने गर्थे । जस्तो कि, एउटा भर्खर प्रेममा परेको प्रेमी केटाले जसरी प्रेमिकाको हात समाउन डराउछ, म पनि त्यसरी नै डराइ डराइ । अनि जब एकान्तमा भएपछि यताउता नियालेर निर्धक्क हात समाउछ र अंगालोमा बेर्छ नि हो म पनि कहिलेकाही एक्लै भएको बेलामा एप्रोनको खल्तीबाट निकालेर डराइ डराइ घाटिमा बेर्ने गर्थे किनकी जसरी जसरी प्रेम सम्बन्धले औपचारिक रुप लिएर वैवाहिक सम्बन्धमा नबाधिन्जेल समाजको अगाडि संगै हात समएर हिड्न डराइन्छ, हाम्रो त्यो चिकिसकिए समाजमा पनि त्यही चलन थियो, नामाको अगाडि डाक्टर नलेखिन्जेल आला लाई गलामा सजाउन शोभा नदिने । त्यसैले तिमी पाच बर्ष सम्म मेरो खल्तिको खल्तिमै रह्यौ ।

हाम्रो सम्बन्धलाई औपचारिक रुप दिन चरणबद्ध रुपमा कयौं परिक्षा दिनु पर्थ्यो, दिएं। अनि समय बित्दै जादा अन्तिम परिक्षा आयो र त्यो पनि दिएं, जुन परिक्षामा पास भएपछि हाम्रो सम्बन्धले औपचारिक रुप पाउथ्यो । परिक्षा दिएको केही दिनपछि नतिजा आयो । तिमिलाई आफ्नो बनाउने नतिजा सार्बजनिक भएपछि मनमा एकदम डरलाग्यो । किनकि परिक्षा जतिसुकै राम्रो गरे पनि नतिजामा निर्धक्क भएर बस्ने बाताबरण सायद मिडिकल फिल्ड भित्र हुन्थेन । अनि उक्त नतिजा सार्बजनिक भएको थाहा पाएपछि मुटु ढुकढुक चाल यति सम्म बढ्यो कि मुटुनै बाहिर निस्किन लागेको जस्तो भएको थियो । तर जब उक्त परिक्षामा पास भएर औपचारिक रुपमा तिमिलाई हासिल गरे भन्ने सन्देश पाए, हर्षले छाती ढक्क फुल्यो त बढेको छातिले बाहिर निस्किन लागेको जस्तो मुटुलाई बसमा लियो र यथास्थानमा राख्यो । साच्चै प्रिय्, त्यो दिन जत्तिको खुशी म अहिलेसम्म कहिल्यै पनि भएको छैन ।

औपचारिक रुपमा तिमिलाई आफ्नो बनाइसकेपछी, आफ्नो दैनिक कार्यमा हरेक ठाउमा तिमिलाई संगै लिएर हिड्न थाले र निर्धक्क काधमा सजाएर हिड्थे हस्पिटल परिसर भित्र । तिमिलाई औपचारिक रुपमा आफ्नो बनाइसकेपछी, हाम्रो सम्बन्ध पनि त दर्ता गर्नु पर्यो । अनि फेरि तिम्रो माइतीले परिक्षा लिन्थे, पास भए मात्र सम्बन्ध दर्ता हुन्थ्यो । तिमिलाई आफ्नो बनाउन कत्रो कत्रो संघर्ष गरेर त्यहासम्म आएको थिए  र फेरि उतिनै संघर्ष गरेर हाम्रो सम्बन्ध दर्ता पनि गरिछाडे ।

अहिले त तिमी मेरो दैनिकी जस्तै भएको छौं । आफू आफ्नो दैनिकीमा जादा तिमिलाई अंगालोमा बेरेर काधमा सजाएर जान्छु । अनि जब तिमी मेरो गलामा सझिएको हुन्छौं, ऎनामा हेर्छु अनि मुस्कुराउछु । साच्चै, कति सुन्दर देखिन्छौ है हामी जब तिमिले आफ्नो शिर मेरो देब्रे छातिमा टासेर सरिरले घाटिमा बेरेर दुई हातले मेरो दाइने छातिमा समाउछौ । एकदमै गर्व महसुस हुन्छ प्रिय्, त्यसरी तिम्रो साथ पाउदा ।

अनि तिम्रो सहयोगले म कति छिट्टै कुनैपनी बिरामिको जुनसुकै रोगको निदानमा पुग्छु ।जब तिमिलाई समाएर बिरामिको छातिमा लैजान्छु र ढुकढुकी या अन्य आवाज सुन्छु , अनि कुन प्रकारको कस्तो रोग लागेको हो, कस्तो औसधि चलाउने लगभग ज्ञान हुन्छ । अनि काममा निकै नै सहज हुन्छ । जस्तो कि तिमी छैनौ भने म अपांग जस्तो हुन्छु । साच्चै प्रिय आजकाल तिमिबिना मेरो जिबन तिमिबिना केही अर्थ नै छैन जस्तो लाग्छ, एकदम अधुरो लाग्छ ।

र अन्त्यमा जादाजादै तिमिलाई मेरो जिबनमा आएर मेरो जीवन अर्थपुर्ण बनाइदिएकोमा धेरैधेरै धन्यवाद । सधै यस्तो साथ र सहयोगको अपेक्षा । कसम ! हाम्रो यो सम्बन्ध अझ प्रगाढ बनाउदै अगाडि लैजान आफ्नो जिबनको जुनसुकै जोखिम मोल्न पनि तयार छु । अनि तिमिलाई सधै सधै यसैगरी खुशी राख्नेछु । र आफ्नो कार्यक्षेत्रको मर्यादा भित्र बसेर जिबनमा तिमिलाई संगै साथमा लिएर अझ अगाडि बढ्नेछु । तिमिलाई पाउन अगाडि गरेको बाचा "हिप्पोक्रेटिक ओथ"को सम्मान गर्दै उक्त बाचा पनि निभाउने छु र आज यो बिशेश दिनमा गरेको बाचा आजन्म भुल्ने पनि त छैन ।

भानुभक्त नेपाली भाषा उद्धार गर्न आउ !!

२९असार२०७४;२०४औ भानु जयन्ती,
आजको दिन भानुलाई याद गर्नु पर्‍यो।
उनको नाममा दुइचार शब्द भर्नु पर्‍यो।
लेख्न थाले उनका बारे,कलम समाएर।
उन्लेनै बनाएको नेपाली भाषामा रमाएर।
चर्चा गर्न चाहन्छु उनेले लेखेका कृतिको।
खण्डन गर्दै,घटेको इच्छा र बढेको विकृतिको।


नेपाल एकीकरण कस्ले गरेको हो सोध्दा,
सबैले पृथ्वीनारायण शाहको नाम लिन्छन्।
एकीकरणको जस सबै उनैलाई नै दिन्छन्।
भाषाले एकीकृत भएको कसैले बुझेका छैनन्।
पृथ्वीनारायण सरह नै तिम्लाई पुजेका छैनन्।
पृथ्वीनारायणले भौतिक रुपमा एकीकरण गरे।
तिम्ले भाषाले नैतिक रूपमा एकीकरण गर्यौ।
नेपाली भन्न पाउन दुबैको हात थियो भने।
तिमी ओझेलियौ,उनी आकर्षणको केन्द्र बने।

अनि भानुभक्त,
अर्को एउटा खुल्दुली पनि यहि पूरा गरौ न।
बिधालयको नतिजाको एकचोटि कुरा गरौ न।
अंग्रेजीमा९०आउदा नेपालिमा ६०आउछ,
अंक थोरै आउने भएर,थोरै महत्त्व पाउछ।
किन थोरै आयो एकचोटि सोच्नुपर्ने हैन र?
यो समस्याले भाषाबिदलाई घोच्नुपर्ने हैन र?
बोल्न सजिलो भएपनि,लेख्न किन गारो मान्छन्?
अंग्रेजीलाई अंगालेर नेपाली किन तारो मान्छन्?

घरीघरी मात्र बोल्ने अंग्रेजीमा९०अंक ल्याउदा,
जतिबेलै बोल्ने नेपालीमा ६०अंक मात्र आउछ।
बोलिचालिको भाषा भएपनि लेख्न गाह्रो लाउछ।
यो कुरा त कताकता नमिलेको जस्तो भएन र?
आफ्नै भाषा ओझेल परि,महत्त्व अन्त गएन र?

भानुभक्त एकचोटि फेरि तिमी आउन पर्ने भएको छ।
नेपाली भाषालाई अझ सरल बनाउन पर्ने भएको छ।
सझिलो बनाएर विद्यार्थीलाई नेपाली पढाउन आउ।
नया पुस्ताको नेपाली भाषा प्रति मन बढाउन आउ।
कि त भाषाबिदलाई थोरै लचकता देखाउन भनिदेउ।
अनि सरल तरिकाले नेपाली भाषा लेखाउन भनिदेउ।

भानुभक्त,
यसरी नेपालीको महत्त्व घट्ने क्रम बढ्यो भने।
अंग्रेजी मात्र सुधार गर्न खट्ने क्रम बढ्यो भने।
नेपाली भाषा बिस्तारै लोप नहोला भन्न सकिन्न।
नेपाली आमाको मन पनि नरोला भन्न सकिन्न ।
आगामी पुस्ताले नेपाली भाषा बोल्ने आशा नै नरहे!
अनि रहैला हामी नेपाली कहा,नेपाली भाषा नै नरहे!
हो!भानुभक्त नेपाली भाषाका विकृति सुधार गर्न आउ।
सरल बनाएर,इच्छा बढाउने गरि यसको उद्धार गर्न आउ ।

अलार्म !!

मेरा लागि अलार्म बिउझाउन कम,
सम्झाउन बढि प्रयोग भएका छन् ।
५मिनेटको छोटो निद्रा देखी,
१८घण्टा सम्मको लामो सुत्ने समय ।
तर, नतोकिएको निदाउने समय ।
निद्रा पनि शरीरको आवश्यकता हैन,
समयको माग अनुसारका हुन्छन् ।

घरमा हुदा प्रायः
बिहानै पुजा गरेर आमाले घण्टी बजाउदै गर्दा,
घामका किरण लजाउदै आइपुग्छन कोठामा,
ढोका नढक्ढकाइ,झ्यालबाट भित्र छिरेर
र चकिलो प्रकाश अनुहार भरि छरेर,
उठ्न बाध्य बनाउछन, अलार्म बनेर ।

होस्टेल हुदा प्रायः
साथिहरु, चिर्‍रर्‍र...गर्ने ढोका बिस्तारै खोलेर,
रुम पार्टनर रिसाउला कि भन्ने जोखिम मोलेर ।
अघिल्लो दिनको उठाउने सल्लाह अनुसार,
तोकिएको समयमै कोठामा आएर हल्ला गरेर,
शरीरलाई झकझकाउदै "उठ्..उठ्" भनेर,
उठ्न बाध्य बनाउछन, अलार्म बनेर ।

कहिले घामको तापले,
त कहिले कामको चापले ।
कहिले पुजाको घण्टीको आवाजले,
त कहिले छिमेकको अन्टिको आवाजले ।
कहिले सुत्दा सुत्दा थाकेर,
त कहिले निद्रा लाई नै धितो राखेर ।
कहिले साथीहरूको हल्लाले,
त कहिले आफ्नै मनको सल्लाहले ।
कहिले चराहरु कराएर,
त कहिले यत्तिकै निद्रा हराएर।
कहिले आमाका छनछन बज्ने चुराले,
त कहिले बुबाको बोलीका तीखो छुराले ।
यिनै कुराले निद्राबाट बिउझाउने काम गर्छन्,
बिस्तारा बाट उठाउने काम गर्छन्,
मेरो जिबनमा अलार्मको काम गर्छन् ।

र सबैभन्दा धेरै चोटि जिम्मेवारीले बिउझाउछ,
समयको माग अनुसारको बाध्यताले उठाउछ,
बिना कुनै आवाज,मौन तरिकाले।
भौतिक रुपको कुनै अलार्म बिना,
आफुले खाएका कसम नै अलार्म बनेर,
आफुले राखेको लक्ष्य नै अलार्म बनेर,
आफुले देखेका सपना नै अलार्म बनेर,
आफ्नो मनका इच्छा नै अलार्म बनेर,
आफ्नो कर्तव्य नै अलार्म बनेर,
आफ्नो पेशा नै अलार्म बनेर ,
आफ्नो दैनिकी नै अलार्म बनेर !!